به گزارش میراث آریا، علی دارابی، قائممقام وزیر و معاون میراث فرهنگی در آستانه چهلوهشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو، یادداشتی نوشت:
عاقبت، خیر شد
این عبارت که بر سرِ در یکی از کتیبههای قلعههای الموت نقش بسته است، امروز پس از قرنها، معنایی تازه یافته است؛ گویی تاریخ، این جمله را برای چنین روزی بر آن آستانه، به یادگار گذاشته بود.
• «ثبت جهانی قلعه الموت و استحکامات مربوط به آن» در چهلوهشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در شهر بوسان کره جنوبی، بهعنوان سیامین اثر ایران در فهرست جهانی یونسکو خواهد بود.
با ثبت این اثر، ایران یگانه کشور روی کره زمین است که تا ۵۸ سال آینده پرونده در نوبت ثبت جهانی دارد.
• تاکنون کمیته میراث جهانی ۱۲۴۸ اثر را در سراسر جهان در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت کرده است. از ۱۹۶ کشور عضو کنوانسیون، ۱۷۰ کشور دارای اثر ثبتشده هستند.
این آثار شامل ۹۷۲ اثر فرهنگی، ۲۳۵ اثر طبیعی و ۴۱ اثر ترکیبی فرهنگی در ۱۷۰ کشور عضو، تا اکتبر ۱۴۰۴ را در بر میگیرد.
• در اجلاس چهلوهشتم، ۳۳ پرونده از کشورهای عضو در قارههای مختلف در دستور کار است که برخی مردود، برخی مشروط، برخی تعویق، برخی عدم توصیه به ثبت و برخی توصیه به ثبت شدهاند. «پرونده قلعه الموت و استحکامات مرتبط با آن» بهعنوان هفدهمین دستور اجلاس، توصیه به ثبت شده است که نقش هیئت اعزامی از جمهوری اسلامی به اجلاس برای تصویب نهایی، بسیار مهم، حیاتی و تاریخی است.
• «پرونده قلعه الموت و استحکامات مربوط به آن» یک پرونده زنجیرهای متشکل از هفت اثر است: قلعه الموت، لمبسر، ایلان، شیرکوه، نبیذرشاه، قسطین لار و شمسکلایه را در بر میگیرد.
این مجموعه در گسترهای قریب به ۲۰۰۰ کیلومتری از دره تاریخی الموت شکل گرفته و افزون بر قلعهها، روستاها، باغها، مزارع، منابع آب و سامانههای کشاورزی وابسته را نیز در بر میگیرد؛ عناصری که در کنار یکدیگر، منظری فرهنگی و منسجم را پدید آوردهاند.
• قلعه الموت با نام «حسن صباح» پیوند خورده است. او بنیانگذار دولت اسماعیلیان الموت در فلات ایران بوده است (۵۱۸–۴۴۵ هـ.ق). او در خانواده شیعه دوازدهامامی در قم زاده شد و پدرش اهل کوفه بود. در ری و مصر تحصیلات خود را کامل کرد. در سال ۴۸۳ هـ.ق الموت را بهعنوان مرکز اسماعیلیه در ایران برگزید و از آنجا اسماعیلیان را رهبری میکرد. قلعه الموت نقش دژی نفوذناپذیر در مقابل امپراتوری سلجوقی را داشت. او از الموت رهبری اسماعیلیان را در آسیای مرکزی، ایران، عراق و شام بر عهده داشت.
حسن صباح از علوم مختلف مثل فلسفه، هندسه، نجوم و سیاست آگاهی داشت.
• الموت سرزمینی برای عرصه تولید دانش بود. کتابخانه مشهور الموت حضور اندیشمندان ایرانی و دیگر صاحبنظران جهان اسلام را فراهم کرد. رونق فنون و دانشهایی چون نجوم، پزشکی و فلسفه، بیانگر این مکان بهعنوان مرکز علم بوده است.
پرونده ثبت جهانی الموت فراتر از یک اثر تکبنا، نمایشگر یک «منظر فرهنگی، مهندسی و نظامی زنجیرهای» است که سنتهای تمدنی، دانش بومی، هوش مهندسی و سازمان سیاسی ـ اجتماعی اسماعیلیان نزاری در ایران را بازتاب میدهد.
اهمیت بنیادین این پرونده در اثبات پیوستگی فضایی، کارکردی و پدافندی میان هسته مرکزی (دژ الموت) و شبکه استحکامات پیرامونی آن نهفته است که در مجموع، «یک سازمان سرزمین منسجم» را در دل توپوگرافی پیچیده و خشن کوهستانهای البرز غربی شکل دادهاند.
نظام خاص مهندسی آب و کشاورزی پایدار، رکن تمدنی پرونده است. مهندسی پیچیده انتقال و ذخیره آب، کشاورزی پلکانی و تراسبندی، ذخیرهسازی راهبردی و سیلوسازی از دیگر ویژگیهای ممتاز پرونده الموت است.
• پرونده الموت حاصل ۲۵ سال پژوهش، حفاظت مستمر، کاوشهای علمی، مستندسازی دقیق و مدیریت پایدار یکی از ارزشمندترین آثار فرهنگیتاریخی این سرزمین است. تلاشی که امروزه به ثمر نشست و یکی دیگر از آثار تاریخی ایران را در حافظه مشترک بشریت ماندگار میسازد.
ثبت این مجموعه در فهرست میراث جهانی، نشانی از ارج نهادن جامعه جهانی به سهم ایران در شکلگیری و تداوم میراث مشترک بشری در ساخت فرهنگی جامعه جهانی است.
• فرهنگ همچنان استوارترین زبان گفتوگو میان ملتها است و میراث فرهنگی، پلی است که اقوام و ملل را به یکدیگر پیوند میدهد و گسستگی را به همبستگی و جدایی را به وفاق و همگرایی تبدیل میکند.
جهانیشدن، پایان یک مسیر نیست، بلکه آغاز مسئولیتی تازه است. فلسفه کنوانسیون ۱۹۷۲ میراث جهانی بر این اندیشه استوار است که این آثار، ودیعه مشترک برای همه انسانهاست و حفاظت از آن تعهدی مشترک برای جامعه جهانی بهشمار میآید.
ثبت جهانی یک اثر در فهرست جهانی یونسکو، افزون بر آنکه تصریح و تأکید بر ارزش جهانی اثر دارد، رابطه معناداری با گسترش گردشگری و توریسم دارد. در سایه آن است که کسبوکارها رونق مییابد و امر گردشگری جهانی شکل میگیرد.
جایگاه فرهنگی، تاریخی و تمدنی ایران در عرصه بینالمللی ارتقا مییابد و از حمایتهای بینالمللی برای حفاظت، بهخصوص در حوادث و رخدادهایی مثل جنگ، بهرهمند میگردد.
تبادل دانش و تجربه در حوزه مرمت و حفاظت را نمایندگی میکند.
و بالاخره روایت تمدن ایران را برای همیشه در حافظه جهان ماندگار میکند.
این موفقیت را به مردم عزیز استان قزوین، ملت بزرگ ایران و آحاد جامعه بشری تبریک عرض مینمایم. از زحمات و تلاشهای همه همکارانم در استان قزوین، ستاد معاونت میراث فرهنگی، وزارت امور خارجه، کمیسیون ملی یونسکو در ایران، نمایندگی دائم ایران در یونسکو و همه محققان، پژوهشگران و مدیرانی که طی این سالها این موفقیت را فراهم ساختند، کمال تشکر را دارم.
انتهای پیام/
نظر شما